Paslanmaz kullanım özellikleri tablosu; 304, 304L, 316, 316L, 321, 309, 310 gibi ostenitik kaliteler ile dubleks ve ferritik – martenzitik (410, 420, 430, 446) paslanmaz çeliklerin korozyon direncini, yüksek sıcaklık davranışını, kullanma limitini, kaynak ve şekil verme özelliklerini ve kullanım alanlarını bir arada gösterir.
Kalitelerin bileşimleri için paslanmaz çelik kimyasal analizleri, paslanmaz çelik türleri için paslanmaz çelik nedir sayfasına bakabilirsiniz.
| Kapsam | 14 kalite grubu |
| Ostenitik | 304, 304L, 321, 316, 316L, 316Ti, 309, 310, 347, 317L |
| Ferritik – martenzitik | 410, 420, 430, 446 |
| Dubleks | 1.4462 – 1.4539 |
| Sütunlar | Korozyon, sıcaklık, limit, üretim, kullanım alanı |
Paslanmaz Çelik Kullanım Özellikleri Tablosu
| Kalite | Oda sıcaklığında | Yüksek sıcaklıkta | Kullanma limiti | Üretim | Kullanım alanı |
|---|---|---|---|---|---|
| Ostenitik paslanmaz çelikler | |||||
| 304 | Atmosferik korozyona nötr nemli ortamlara alkalin korozyonuna kloridsiz asit ortamlarına karşı dayanıklılığı iyidir. Bütün sıcaklıklarda işlenebilir, yumuşaktır. | Yaklaşık 900°C’ye kadar yüksek sıcaklık oksidasyonuna karşı dayanıklı olup çok iyi mekânik ve sürtünme dayanıklılığına sahiptir. | 600-800°C arasında özellikle oksitli ve sıcak nemli klorid ortamlarda iç yapı gerilme korozyon çatlağına sebebiyet verir. | Kaynak yapılabilir fakat iç yapı bozulabilir. Bükülebilir ve genişletilebilir. | Kimya; petrokimya ve kazanlarda boru ve ısı değiştirgeçlerinde kullanılır. Ev aletleri endüstriyel mutfaklar ve otomotiv sanayinde kullanılır. |
| 304L | 304 kalitenin düşük karbonlu şeklidir. Bu durum iç yapı değişmelerine karşı dayanımı yükseltir. Özellikle nitrik aside karşı direnci iyidir. | 900°C’ye kadar yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Sürtünme dayanıklılığı 500°C üzerinde garanti edilemez. | Gerilme korozyon çatlağına (SCC) karşı dayanıklılığı iyidir. | Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir. | Kimya; petrokimya ve yiyecek endüstrilerinde boru ve ısı değiştirgeçlerinde, süthane ekipmanlarında, kağıt sanayi, nitrik asit ünitelerinde sabun ve deri sanayinde kullanılır. |
| 321 | 304 kalite ile benzer özelliktedir. İç yapı korozyonuna karşı titanyum ile güçlendirilmiştir. Tüm ısılarda yumuşaktır. | 900°C’ye kadar yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Çok iyi mekanik ve sürtünme dayanıklılığına sahiptir. | Gerilme korozyon çatlağına hassastır. | Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir. | Kimya; petrokimya sanayinde kazanlarda ve süper ısıtıcılarda kullanılabilir. |
| 316 | Molibdenin varlığı nemli klorid çevrelerde haddeden çekilmiş 304 kaliteye nazaran her türlü sıcaklıkta daha iyi cevap verir. | 900°C’ye kadar olan sıcaklıkta oksidasyonuna, gerek mekanik özelliği ve çekme mukavemeti iyidir. | Gerilme korozyon çatlağı (SCC) ve dahili korozyona karşı hassastır. | Tig veya Mig kaynağı yapılabilir, iyi bükülebilir ve uzayabilir. | Sıcağa mukavim eşanjörlerde, petrokimya ve gıda sanayinde kullanılan buhar kazanlarında, meyve suyu ve et işleme ünitelerinde kullanılır. |
| 316L | 316 kalitenin düşük karbonlu kompozisyonudur. İç korozyona karşı duyarlı değildir. Bütün sıcaklıklarda yumuşaktır. | Yaklaşık 900°C’ye kadar yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Fakat 500°C üzerinde sürtünme kabiliyeti düşüktür. | 316 kalite gibi gerilme korozyon çatlağına duyarlıdır. Mekanik özellikleri 316 kaliteden daha azdır. | Kaynak yapılabilir, bükülebilir ve uzayabilir. | Kimya petrokimya ve gıda endüstrisinde, ısı değiştirici ve borularında, suni ipek sanayi, süthane ekipmanları, nükleer mühendislikte kullanılır. |
| 316Ti | 316 kalitenin titanyum stabileli şeklidir. 316 kaliteye benzer genel korozyon dayanıklılığına sahiptir. İç korozyona karşı duyarlı değildir. Bütün ısılarda yumuşaktır. | 900°C’ye kadar yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Sürtünme kabiliyeti yüksektir. | Gerilme korozyon çatlağına duyarlıdır. | Isıl işlem uygulamadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir. | Kimya; petrokimya ve gıda endüstrisinde, ısı değiştiricilerinde, kazan ve fırınlarda, vernik, sentetik reçine, lastik ve motor yakıtı endüstrilerinde, nükleer mühendislikte kullanılır. |
| 309 / 310 | 25/20 paslanmaz çelik ve düşük karbon içeriğiyle yüksek sıcaklıklarda ve nemli ortamlarda tercih edilir. | Tipik ateşe dayanıklı kalite yaklaşık 1100°C’ye kadar oksidasyona karşı mükemmel dayanıklıdır. 800°C’ye kadar sürtünme kabiliyeti yüksektir. | 900°C’den fazla sıcaklıklarda devamlı çalışma durumunda sigma oluşumuna yol açar. Bu da iç korozyona karşı duyarlı hale getirir. | Kaynak yapılabilir, fakat iç korozyon olabilir. | Kimya ve petrokimya endüstrisinde, ısı değiştiricilerinde, fırın tüplerinde kullanılır. |
| 347 | 321 kalitenin niobyum stabileli şeklidir. 321 kaliteye benzer özelliklere haizdir. Bütün sıcaklıklarda işlenebilir. | Yaklaşık 900°C’ye kadar yüksek ısı oksidasyonuna karşı dayanıklılığı iyidir. Mekanik ve sürtünme dayanıklılığı çok iyidir. | Gerilme korozyon çatlağına hassastır. | Isıl işlem uygulanmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir. | Kimya ve petrokimya endüstrisinde, ısı değiştiricilerinde, kazanlarda, süper heaterlerde ve konserve sanayinde kullanılır. |
| 317L | 316L kalitenin molibdeni daha fazla şeklidir. Kloridlere, sülfirik ve fosforik aside daha fazla dayanıklıdır. | 316L kaliteye benzer özelliklere sahiptir. | Gerilme korozyon çatlağına ve sigma oluşumuna karşı hassastır. | Isıl işlem uygulanmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir. | Boru ve ısı değiştiricilerinde kullanılır. |
| Dubleks paslanmaz çelikler (1.4462 – 1.4539) | |||||
| Dubleks paslanmaz çelikler olarak adlandırılan ( 1.4462 – 1.4539 ) bu grup paslanmaz çelikler; tipik olarak %22 krom, %5,5 nikel, %3 molibden ve %0,02 civarında karbon içerirler ve optimum korozyon direnci sağlarlar. Ostenitik ve ferritik paslanmaz çelik özelliklerinin her ikisini de bir arada bulundururlar. Dubleks paslanmaz çelikler iyi derecede mekanik ve korozyon özelliklerinden dolayı ve kaynak kabiliyetlerinin iyi olmasından dolayı deniz suyu ve tuzlu su ortamları, ısı değiştiriciler, basınçlı kaplar, kimya endüstrisi ve petrokimya tesisleri genel kullanım alanlarıdır. | |||||
| Ferritik – martenzitik paslanmaz çelikler | |||||
| 410 | Zayıf sulandırılmış asitlere, klorlanmış veya havası alınmış sulara iyi dayanıklılık gösterir. | Yaklaşık 700°C’ye kadar oksidasyona dayanıklılığı iyidir. | Özellikle oksitleyici ortamda kloride çok hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır. | 200-300°C’lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapılabilir. 650°C’de tavlanır. | Petrokimya endüstrilerinde, ısı değiştiricilerinde, buhar- su vanalarında, fittingslerde, mutfak aletleri ve spor ekipmanlarında kullanılır. |
| 420 | Zayıf veya sulandırılmış asitlere iyi dayanıklılık, su verme ve menevişleme sonrasında mükemmel mekânik özellikler gösterir. | Yaklaşık 700°C’ye kadar oksidasyona iyi dayanıklılık gösterir. | Özellikle oksitleyici ortamda kloride çok hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır. | 200-300°C’lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapılabilir. 650°C’de tavlanır. | Karbondioksit ve kirlenmiş petrol kuyularında dişli boru yapımında kullanılır. |
| 430 | Korozyona 410 ve 420 kaliteden daha iyi dayanıklıdır. Kloridsiz asit oksidasyonlarına iyi dayanıklılık gösterir. | 800°C’ye kadarki yüksek sıcaklık oksidasyonuna dayanıklılığı iyidir. | Oksitleyici ortamda kloride karşı hassastır. Düşük sıcaklıklarda kırılgandır. | 200-300°C’lik ön ısıtmadan sonra tig kaynağı yapılabilir. 700- 800°C’de tavlanır. | Yüksek sıcaklık, susuz ortamlarda petrokimya endüstrisinde ısı değiştiricilerinde kullanılır. |
| 446 | Oksitlenme koşullarında 1050°C’ye kadar olan sıcak sülfirik atmosferde ısı oksidasyonuna dayanıklılığı iyidir. | Düşük sıcaklıklarda kırılgandır. | 200-300°C’lik ön ısıtmadan sonra kaynak yapılabilir. | Yüksek sıcaklıkta, susuz ortamlarda, petrokimya endüstrisinde, ısı değiştiricilerinde kullanılır. Sülfür gazlarına dayanımı yüksektir. | |
Oda sıcaklığında: ortam sıcaklığındaki korozyon davranışı. Yüksek sıcaklıkta: oksidasyon ve mekanik dayanım. Kullanma limiti: kalitenin hassas olduğu koşullar. Üretim: kaynak ve şekil verme özellikleri. Tablo bilgi amaçlıdır.
AISI 304 ve AISI 316 Kullanım Özellikleri
| AISI 304 | AISI 316 | |
|---|---|---|
| Oda sıcaklığında | Atmosferik korozyona nötr nemli ortamlara alkalin korozyonuna kloridsiz asit ortamlarına karşı dayanıklılığı iyidir. Bütün sıcaklıklarda işlenebilir, yumuşaktır. | Molibdenin varlığı nemli klorid çevrelerde haddeden çekilmiş 304 kaliteye nazaran her türlü sıcaklıkta daha iyi cevap verir. |
| Yüksek sıcaklıkta | Yaklaşık 900°C’ye kadar yüksek sıcaklık oksidasyonuna karşı dayanıklı olup çok iyi mekânik ve sürtünme dayanıklılığına sahiptir. | 900°C’ye kadar olan sıcaklıkta oksidasyonuna, gerek mekanik özelliği ve çekme mukavemeti iyidir. |
| Kullanma limiti | 600-800°C arasında özellikle oksitli ve sıcak nemli klorid ortamlarda iç yapı gerilme korozyon çatlağına sebebiyet verir. | Gerilme korozyon çatlağı (SCC) ve dahili korozyona karşı hassastır. |
| Üretim | Kaynak yapılabilir fakat iç yapı bozulabilir. Bükülebilir ve genişletilebilir. | Tig veya Mig kaynağı yapılabilir, iyi bükülebilir ve uzayabilir. |
| Kullanım alanı | Kimya; petrokimya ve kazanlarda boru ve ısı değiştirgeçlerinde kullanılır. Ev aletleri endüstriyel mutfaklar ve otomotiv sanayinde kullanılır. | Sıcağa mukavim eşanjörlerde, petrokimya ve gıda sanayinde kullanılan buhar kazanlarında, meyve suyu ve et işleme ünitelerinde kullanılır. |
Kromtes’in sunduğu paslanmaz ürünlerin tamamı AISI 304 ve AISI 316 kalitededir. Bu kalitelerin boru hatlarındaki kullanımı için paslanmaz tesisat sayfasına, 316 kalite hakkında genel bilgi için Wikipedia’daki SAE 316L stainless steel maddesine bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
304 kalite paslanmaz çelik nerelerde kullanılır?
Kimya; petrokimya ve kazanlarda boru ve ısı değiştirgeçlerinde kullanılır. Ev aletleri endüstriyel mutfaklar ve otomotiv sanayinde kullanılır.
316 kalite paslanmaz çelik nerelerde kullanılır?
Sıcağa mukavim eşanjörlerde, petrokimya ve gıda sanayinde kullanılan buhar kazanlarında, meyve suyu ve et işleme ünitelerinde kullanılır.
304 ve 316 arasındaki kullanım farkı nedir?
316 kalitede molibden bulunur. Molibdenin varlığı nemli klorid çevrelerde haddeden çekilmiş 304 kaliteye nazaran her türlü sıcaklıkta daha iyi cevap verir.
304L kalitenin özelliği nedir?
304 kalitenin düşük karbonlu şeklidir. Bu durum iç yapı değişmelerine karşı dayanımı yükseltir. Özellikle nitrik aside karşı direnci iyidir. Isıl işlem yapmadan kaynak yapılabilir, bükülebilir ve genişletilebilir.
316L kalitenin özelliği nedir?
316 kalitenin düşük karbonlu kompozisyonudur. İç korozyona karşı duyarlı değildir. Bütün sıcaklıklarda yumuşaktır. Kaynak yapılabilir, bükülebilir ve uzayabilir.
304 paslanmaz çelik kaç dereceye kadar dayanır?
Yaklaşık 900°C’ye kadar yüksek sıcaklık oksidasyonuna karşı dayanıklı olup çok iyi mekânik ve sürtünme dayanıklılığına sahiptir. 600-800°C arasında özellikle oksitli ve sıcak nemli klorid ortamlarda iç yapı gerilme korozyon çatlağına sebebiyet verir.
430 kalite paslanmaz çeliğin özellikleri nelerdir?
Korozyona 410 ve 420 kaliteden daha iyi dayanıklıdır. Kloridsiz asit oksidasyonlarına iyi dayanıklılık gösterir. Yüksek sıcaklık, susuz ortamlarda petrokimya endüstrisinde ısı değiştiricilerinde kullanılır.