Paslanmaz tesisat; endüstriyel alanlar başta olmak üzere, sıvı, gaz vb. akışkanların sistemli bir şekilde döşenmiş borular vasıtasıyla bir noktadan başka bir noktaya taşınması için düzenlenmiş paslanmaz boru hatlarıdır.
Taşınan ürünün cinsine, akış düzenine, basıncına ve sıcaklık derecesi gibi değerlere göre uygun paslanmaz boru ve fittings ürünlerin seçimi yapılarak paslanmaz tesisat oluşturulur.
| Tanım | Akışkan taşıyan paslanmaz boru hatları |
| Yaygın kalite | AISI 304; akışkana göre 316, 321, 309, 310, dubleks |
| 4″ ve altı hatlar | Dişli fittings |
| 5″ ve üzeri hatlar | Flanş ve kaynak uçlu fittings |
| Kontrol elemanları | Vana, çekvalf, pislik tutucu |
Paslanmaz Tesisatta Kalite ve Ürün Seçimi
Genel kullanım amacına yönelik paslanmaz çelik boru tesisatlarında ağırlıklı olarak AISI 304 kalite paslanmaz ürünler kullanılmaktadır. Fakat boru hattında taşınacak akışkanın özelliğine göre AISI 316, AISI 321, AISI 309, AISI 310, dubleks paslanmaz gibi paslanmaz çelik kaliteleri tercih edilmelidir.
Paslanmaz boru tesisatlarının tasarımı, sistemin performansını öncelikli olarak etkileyen faktördür. Özellikle endüstriyel sektörde bu çok önemlidir. Genellikle; 5” ve üzeri paslanmaz boru tesisatlarında paslanmaz flanş, yaka, dirsek, te ve redüksiyon gibi kaynak uçlu fittingsler, 4” ve altı paslanmaz boru tesisatlarında ise paslanmaz manşon, nipel, dirsek, te, rekor gibi paslanmaz dişli fittings ürünler kullanılabilir. Paslanmaz çelik boru tesisatları çeşitli paslanmaz vanalar, çekvalfler, pislik tutucular (filtre) ve akışkan düzenleyicilerle kontrol edilirler.
| Hat ölçüsü | Bağlantı şekli | Kullanılan ürünler |
|---|---|---|
| 4″ ve altı | Dişli | Manşon, nipel, dirsek, te, rekor |
| 5″ ve üzeri | Kaynak uçlu ve flanşlı | Flanş, yaka, dirsek, te, redüksiyon |
Paslanmaz çelik boru tesisatları gıda, kimya, petrokimya, tersane, tekstil, otomotiv sanayi başta olmak üzere pek çok kullanım alanına sahiptir.
Boru Tesisatında Korozyon
Boru tesisatlarında kullanılan AISI 304 ve AISI 316 gibi paslanmaz çelikler yapılarında en az %16 krom bulundurur. Kullanıma en uygun paslanmaz çelikler ise yapılarında ayrıca %9 oranında nikel bulundururlar. İlave olarak molibden alaşımı ile paslanmaz çelikler korozyona daha dayanıklı hale gelirler. Kalitelerin bileşimleri kimyasal analizler tablosunda yer alır.
Paslanmaz ürünler, metal oksitten oluşan, fakat gözle görülemeyen pasif koruma tabakasına sahip oldukları sürece dayanıklılık gösterirler. Bu pasif koruma tabakası, cidarda kabuk bağlama, yüksek klorürlü su, montaj hataları ve klorür mevcutken oksidasyon maddeleri kullanıldığında (örneğin dezenfektasyon çalışmalarında), zarar görür ve korozyon oluşur. Yine sutaşı oluşumu ve sudaki yüksek klorür miktarı da paslanmaz çelik tesisatta korozyona yol açmaktadır. Paslanmaz çeliklerdeki birçok korozyonun temel sebebi, yanlış yapılan kaynak işlemine bağlı montaj hatalarından dolayıdır. Korozyonu sağlayacak şartlar oluşmuş ise gerilmeler, yırtılmalara sebep olabilmektedir.
Korozyon hakkında genel bilgi için Vikipedi’deki korozyon maddesine, pasif koruma tabakasının nasıl oluştuğu için paslanmaz çelik nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Temel Karar Kriteri: İşletme ve Akışkan Şartları
Paslanmaz çelik boru tesisatlarının kullanımında temel karar kriteri kesinlikle işletme ve akışkan şartlarıdır. Uygun kalitede paslanmaz çelik ürün seçimi, korozyon tehlikesine karşı alınabilecek en iyi tedbirdir. Farklı yapıya sahip diğer kalitedeki ürünler ile (özellikle karbon çelik) karışık olarak yapılan tesisatlarda, paslanmaz çelik ürünlerde başlangıçta herhangi bir sorun oluşmaz. Fakat değersiz metaller ile temas eden yüzeylerde temas korozyonu oluşur. Dış yüzey korozyonu için nem yeterlidir. İçerisinde klorür bulunan akışkan kullanımında bile, suyun buharlaşması sonucu yüzeyde kalan klorür delik korozyonuna sebep olabilir.
Montajda Korozyonu Engellemek İçin 11 Kural
- Sadece standartlara uygun ürünler kullanılmalıdır (borular, fittingsler, kaynak ve yalıtkan malzemeleri vb.)
- Paslanmaz boru ve fittingsler tıkanma ihtimaline karşı montaj öncesinde kontrol edilmeli, gerekli temizlikleri yapılmalıdır.
- Kesim ve kaynak çapakları temizlenmelidir.
- Kaynak noktaları paslanmaz tel fırça ile temizlenmelidir.
- Keten ve teflon dişlere sadece gerektiği kadar sarılmalıdır.
- Paslanmaz tesisattaki tüm akışkan gerektiğinde boşaltılabilecek şekilde planlanmalı ve döşenmelidir.
- Akış hızını engellemeyecek ölçü ve çap hesaplaması yapılmalıdır.
- Montaj süresince yabancı madde girişini engellemek için boru ağızları mutlaka kapatılmalıdır.
- Basınç testinden sonra tesisat tamamen boşaltılmalı ve su artıkları tesisattan uzaklaştırılmalıdır.
- Yanlış montaj sonucu sistemde hava baloncuklarının kalması engellenmelidir.
- İşletmeye almadan önce tesisat tamamen temizlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Paslanmaz tesisat nedir?
Paslanmaz tesisat; sıvı, gaz gibi akışkanların sistemli şekilde döşenmiş borularla bir noktadan başka bir noktaya taşınması için düzenlenmiş paslanmaz boru hatlarıdır.
Paslanmaz tesisatta hangi kalite kullanılır?
Genel kullanım amacına yönelik paslanmaz boru tesisatlarında ağırlıklı olarak AISI 304 kalite kullanılır. Taşınacak akışkanın özelliğine göre AISI 316, 321, 309, 310 veya dubleks paslanmaz kaliteler tercih edilmelidir.
Paslanmaz tesisatta dişli mi, kaynaklı fittings mi kullanılır?
Genellikle 4″ ve altı hatlarda manşon, nipel, dirsek, te ve rekor gibi dişli fittings; 5″ ve üzeri hatlarda flanş, yaka, dirsek, te ve redüksiyon gibi kaynak uçlu fittings kullanılır.
Paslanmaz tesisat neden korozyona uğrar?
Pasif koruma tabakası; cidarda kabuk bağlama, yüksek klorürlü su, montaj hataları ve klorür varken oksidasyon maddeleri kullanılması sonucu zarar görür. Korozyonların birçoğunun temel sebebi yanlış yapılan kaynak işlemine bağlı montaj hatalarıdır.
Paslanmaz boru karbon çelikle birlikte kullanılabilir mi?
Karbon çelik gibi farklı kalitedeki ürünlerle karışık yapılan tesisatlarda başlangıçta sorun oluşmaz; ancak değersiz metallerle temas eden yüzeylerde temas korozyonu oluşur.
Paslanmaz tesisat montajında nelere dikkat edilmelidir?
Sadece standartlara uygun ürünler kullanılmalı, kesim ve kaynak çapakları temizlenmeli, kaynak noktaları paslanmaz tel fırça ile temizlenmeli ve işletmeye almadan önce tesisat tamamen temizlenmelidir. Tüm kurallar sayfadaki listede yer alır.
Paslanmaz tesisat ürünleri için nasıl teklif alırım?
Sayfadaki TEKLİF İSTE butonunu kullanın ya da +90 212 549 88 37 numaralı telefondan Kromtes satış ekibini arayın. Teklif isterken ürünü, ölçüyü, kaliteyi (AISI 304 veya 316) ve adedi belirtmeniz yeterlidir.